Cách Huấn Luyện Chó: Xây Dựng Thói Quen Tốt Bằng Sự Kiên Nhẫn Và Những Trò Chơi
Hãy thử tưởng tượng thế này: bạn gọi tên chú chó của mình, và thay vì chạy ngay về phía bạn, chúng đột nhiên trở nên cực kỳ hứng thú với một chiếc lá — một chiếc lá dường như vừa làm thay đổi cả cuộc đời chúng.
Nghe quen không?
Huấn luyện chó đôi khi có thể giống như một cuộc đấu ý chí, đặc biệt khi “học viên” lông xù của bạn quyết định rằng nghe lời là một lựa chọn, chứ không phải nghĩa vụ. Nhưng huấn luyện không phải là ép chú chó của bạn phải hoàn hảo trong từng mệnh lệnh. Ở khía cạnh tốt đẹp nhất, huấn luyện là cách để bạn và chú chó học cách giao tiếp với nhau.
Điều này giúp chó an toàn hơn, cho chúng nhiều tự do hơn và củng cố mối gắn kết giữa thú cưng và chủ nhân. Và đúng vậy, việc huấn luyện cũng có thể rất vui!
Bắt Đầu Với Những Kỳ Vọng Thực Tế
Trước khi dạy chú chó của mình bất kỳ mệnh lệnh nào, hãy nhớ một điều quan trọng: mỗi chú chó là một cá thể riêng biệt.
Có những chú chó học rất nhanh. Những chú khác cần được lặp lại nhiều lần hơn. Một chú chó con có thể tò mò về mọi thứ trên đời, trong khi một chú chó trưởng thành được nhận nuôi có thể cần thời gian để cảm thấy thoải mái trong ngôi nhà mới.
Kỳ vọng chú chó của bạn phải cư xử giống những chú chó “hoàn hảo” mà bạn thấy trên mạng xã hội có thể tạo ra sự thất vọng không cần thiết. Chó có tính cách, sở thích, nỗi sợ và mức năng lượng khác nhau. Một chú chó không thích những nơi đông người không nhất thiết là một chú chó hư — có thể đơn giản là chúng cần một môi trường khác phù hợp hơn.
Huấn luyện nên giúp chú chó của bạn thích nghi với thế giới một cách tốt nhất, chứ không phải xóa bỏ tất cả những điều khiến chúng trở thành một chú chó.
Biến Phần Thưởng Thành “Vũ Khí Bí Mật”
Một trong những phương pháp hiệu quả nhất để huấn luyện chó là huấn luyện dựa trên phần thưởng.
Ý tưởng rất đơn giản: khi chú chó thực hiện một hành vi mà bạn mong muốn, hãy ngay lập tức cho chúng thứ mà chúng yêu thích. Đó có thể là một món ăn nhỏ, món đồ chơi yêu thích, lời khen hoặc một phần thưởng khác mà chúng thích. Khi một hành vi dẫn đến điều tích cực, chú chó sẽ có xu hướng lặp lại hành vi đó nhiều hơn.
Thời điểm trao thưởng cũng rất quan trọng. Chú chó cần liên kết phần thưởng với chính hành vi mà bạn đang dạy. Michelson Found Animals khuyến nghị trao phần thưởng trong khoảng một giây sau khi chú chó thực hiện hành vi mong muốn.
Vì vậy, nếu bạn yêu cầu và chú chó ngồi xuống, hãy thưởng cho chúng ngay lập tức.
Đừng đợi ba mươi giây trong khi loay hoay tìm túi bánh thưởng. Đến lúc đó, chú chó có thể nghĩ rằng chúng được thưởng vì đã nhìn chằm chằm vào bạn.
Bắt Đầu Với Những Điều Cơ Bản
Bạn không cần dạy chú chó của mình hai mươi mệnh lệnh ngay trong ngày đầu tiên.
Hãy bắt đầu với một vài hành vi hữu ích giúp cuộc sống hằng ngày an toàn và dễ dàng hơn.
“Ngồi”
“Ngồi” là một trong những mệnh lệnh đơn giản nhất để bắt đầu.
Đưa một món ăn đến gần mũi chú chó, sau đó từ từ di chuyển nó lên trên và hơi lùi về phía sau đầu chúng. Khi chú chó dõi theo món ăn bằng mắt và mũi, phần mông của chúng thường sẽ tự nhiên hạ xuống sàn.
Ngay khi chúng bắt đầu ngồi, hãy nói “ngồi”. Khi chúng đã ngồi xuống, hãy thưởng và dành thật nhiều lời khen cho chúng.
Nếu chú chó nhảy lên để với lấy món ăn thay vì ngồi xuống, có thể bạn đang giữ phần thưởng quá cao. Hãy di chuyển tay có kiểm soát hơn và thử lại.
“Nằm”
Bắt đầu khi chú chó đang ngồi. Đưa món ăn đến gần sàn và gần cơ thể chúng, sau đó từ từ di chuyển món ăn ra xa.
Khi chú chó dõi theo món ăn, chúng có thể tự nhiên hạ người xuống tư thế nằm. Ngay khi chúng bắt đầu thực hiện, hãy nói “nằm”, sau đó thưởng khi chúng nằm yên.
Đừng lo nếu mệnh lệnh này mất nhiều thời gian hơn. Một số chú chó dường như hiểu “nằm” ngay lập tức; những chú khác lại hành xử như thể bạn vừa yêu cầu chúng giải một bài toán cực kỳ phức tạp.
“Lại đây”
Nếu có một mệnh lệnh đặc biệt quan trọng đối với sự an toàn của chó, đó chính là lệnh gọi lại — khả năng chạy về phía bạn khi được gọi.
Hãy bắt đầu ở khoảng cách gần chú chó. Nói tín hiệu mà bạn lựa chọn, chẳng hạn như “lại đây”, và thưởng cho chúng khi chúng chạy đến chỗ bạn. Khi chú chó phản ứng ổn định hơn, hãy từ từ tăng khoảng cách.
Khả năng quay lại khi được gọi một cách đáng tin cậy có thể giúp ngăn ngừa những tình huống nguy hiểm, chẳng hạn như chú chó chạy ra đường hoặc lao vào xung đột với một con vật khác.
Hãy biến việc chạy về phía bạn thành một trải nghiệm tích cực. Bạn muốn chú chó nghĩ rằng: “Mình nghe thấy từ đó, và điều tuyệt vời sắp xảy ra!”
Giữ Các Buổi Huấn Luyện Ngắn Gọn
Chú chó của bạn không cần một bài giảng kéo dài cả tiếng đồng hồ về phép tắc ứng xử đúng chuẩn của loài chó.
Trên thực tế, những buổi tập ngắn và thường xuyên thường hiệu quả hơn. RSPCA khuyến nghị giữ các buổi huấn luyện ngắn và tránh khiến chó bị quá tải, trong khi các chuyên gia được The Guardian phỏng vấn cho rằng khoảng 10–15 phút mỗi ngày có thể là đủ đối với nhiều người nuôi.
Hãy thử luyện tập vài phút mỗi lần trong suốt ngày:
Trước bữa sáng
Trong lúc đi dạo
Khi chơi
Trước giờ đi ngủ
Và luôn cố gắng kết thúc buổi tập bằng một điều tích cực, chẳng hạn như một hành vi mà chú chó đã thành thạo.
Như vậy, buổi huấn luyện sẽ kết thúc bằng cảm giác thành công thay vì thất vọng.
Loại Bỏ Những Yếu Tố Gây Xao Nhãng
Nếu đang dạy một mệnh lệnh mới, đừng bắt đầu ngay giữa công viên dành cho chó, nơi có sóc, trẻ em, những chú chó khác, xe đạp và khoảng một triệu mùi hương hấp dẫn.
Hãy bắt đầu ở một nơi yên tĩnh.
Khi chú chó đã hiểu hành vi cần thực hiện, hãy từ từ đưa thêm những yếu tố gây xao nhãng và những môi trường thử thách hơn. Mục tiêu không chỉ là để chú chó nghe lời trong phòng khách — mà cuối cùng chúng có thể hiểu tín hiệu và thực hiện đúng hành vi trong những tình huống đời thực.
Hãy nghĩ về điều này giống như học cho một kỳ thi: có lẽ bạn sẽ không chọn một buổi hòa nhạc rock làm địa điểm học đầu tiên của mình.
Xã Hội Hóa Không Chỉ Là Gặp Những Chú Chó Khác
Đối với chó con, huấn luyện không chỉ xoay quanh các mệnh lệnh.
Xã hội hóa có nghĩa là giúp chó con cảm thấy thoải mái với thế giới xung quanh. Điều này có thể bao gồm con người, âm thanh, môi trường, các loại bề mặt và những trải nghiệm thường ngày.
Điều quan trọng là hãy để những trải nghiệm này diễn ra tích cực và từ từ.
Ví dụ, nếu chó con sợ tiếng xe cộ ồn ào, bạn không cần đưa chúng đến ngay sát một con đường đông đúc. Hãy bắt đầu ở khoảng cách mà chúng cảm thấy thoải mái và thưởng khi chúng giữ được bình tĩnh.
Nếu chúng gặp người mới, những người đó có thể cho chúng bánh thưởng để tạo ra những liên kết tích cực.
Mục tiêu không phải là khiến chó con bị choáng ngợp bởi hàng loạt trải nghiệm mới. Mà là giúp chúng khám phá ra rằng thế giới này thực ra không đáng sợ đến vậy.
Dạy Những Điều Mà Chú Chó Thực Sự Cần
Không phải chú chó nào cũng cần một chương trình huấn luyện giống hệt nhau.
Hãy nghĩ về cuộc sống hằng ngày của hai bạn.
Chú chó có cần học cách điềm tĩnh khi đi bằng dây dắt không? Có cần học cách chờ trước cửa? Có cần chạy về khi được gọi? Có cần giữ bình tĩnh khi khách đến nhà?
Hãy tập trung vào những hành vi thực sự cải thiện sự an toàn và chất lượng cuộc sống của chú chó. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng không có một chương trình huấn luyện duy nhất nào hoàn toàn phù hợp với mọi chú chó.
Việc huấn luyện nên phù hợp với chú chó mà bạn thực sự đang nuôi — chứ không phải chú chó hoàn hảo chỉ tồn tại trong tưởng tượng của bạn.
Hãy Kiên Nhẫn Khi Mọi Thứ Không Diễn Ra Như Ý
Chú chó của bạn sẽ mắc lỗi.
Chúng sẽ quên những mệnh lệnh mà trước đó đã thành thạo. Chúng có thể đột nhiên quyết định rằng “ngồi” có nghĩa là “xoay một vòng”. Chúng cũng có thể có những ngày chẳng thể làm tốt được điều gì.
Điều đó hoàn toàn bình thường.
Mỗi chú chó học với tốc độ khác nhau, và sự tức giận hiếm khi khiến việc học trở nên dễ dàng hơn. Hãy kiên nhẫn, giữ các buổi tập ngắn và quay lại với một hành vi đơn giản hơn nếu chú chó đang gặp khó khăn.
Quan trọng nhất, đừng đánh giá mối quan hệ của hai bạn dựa trên việc chú chó thực hiện mệnh lệnh hoàn hảo đến mức nào.
Một buổi huấn luyện tốt không nhất thiết phải là buổi mà chú chó làm đúng mọi thứ. Đôi khi, đó chỉ đơn giản là một buổi mà cả hai bạn đều học được thêm một điều gì đó.
Biết Khi Nào Cần Nhờ Giúp Đỡ
Không có gì đáng xấu hổ khi tìm đến sự trợ giúp của chuyên gia.
Nếu chú chó có những vấn đề hành vi nghiêm trọng, lo âu nặng, hung dữ hoặc cắn người gây thương tích, điều quan trọng là tìm kiếm sự hướng dẫn từ một huấn luyện viên có chuyên môn hoặc chuyên gia về hành vi động vật.
Sự trợ giúp chuyên nghiệp cũng có thể rất hữu ích khi bạn không hiểu tại sao chú chó lại cư xử theo một cách nhất định. Điều trông giống như sự bướng bỉnh thực ra có thể là nỗi sợ hãi, căng thẳng, bối rối hoặc một vấn đề tiềm ẩn khác.
Việc lựa chọn một chuyên gia có trình độ là rất quan trọng, đặc biệt khi chú chó đang gặp những vấn đề hành vi nghiêm trọng.
Huấn Luyện Nên Là Một Niềm Vui
Sau tất cả, chú chó không phải nhân viên của bạn.
Chúng là người bạn đồng hành của bạn.
Huấn luyện cho bạn cơ hội dành thời gian bên nhau, giao tiếp rõ ràng hơn và giúp chú chó cảm thấy tự tin khi khám phá cuộc sống hằng ngày. Chó là những loài động vật thông minh, và nhiều chú thực sự thích học hỏi khi việc huấn luyện mang tính khích lệ và thú vị.
Vì vậy, hãy lấy một vài món bánh thưởng, tìm một góc yên tĩnh và bắt đầu từ những điều nhỏ nhất.
Hãy ăn mừng lần đầu chú chó “ngồi” thành công. Cười khi chúng bối rối. Nghỉ giải lao khi một trong hai bạn bắt đầu thất vọng. Và hãy nhớ rằng mỗi bước tiến nhỏ đều là một phần của một hành trình lớn hơn rất nhiều.
Bởi mục tiêu của việc huấn luyện không phải là tạo ra chú chó ngoan nhất khu phố.
Mà là xây dựng một mối quan hệ hạnh phúc và an toàn hơn giữa bạn và chú chó — người vốn đã quyết định rằng bạn chính là con người yêu thích nhất của chúng.
Nguồn tham khảo:
Tác giả: Thi Ban Mai Nguyen
Bình luận